Tirohia mā te reo: Māori | English
He kōrero whakamāramatanga mō te kaiako
Te Pakanga Nui me te Hokowhitu-a-Tū
I ngā rā o mua ko ngā pakanga i waenga i ngā iwi Māori he tino wāhanga anō o tō rātou ao. I muri tonu i te taenga mai o te Pākehā, ka whawhai tonu ngā iwi Māori i waenganui i a rātou, ā, ka piki haere te nui o ngā pakanga, ko te taenga mai o te pū te take.
Ko te tikanga ko te rōpū whawhai i kitea noatia i aua rā ko te hapū. I ētahi wā ka whawhaingia te whawhai e te hapū kotahi, engari i ētahi atu wā ka whawhai ētahi hapū hei rōpū kotahi, ā, i ētahi wā anō hoki ka whawhai tahi te katoa o tētahi iwi. Ko tētahi ingoa noa mō te rōpū toa ko te hokowhitu-a-Tū, arā, ko ngā toa kotahi rau e whā tekau a Tūmatauenga. I whakamahi te Māori Battalion i tēnei ingoa, i te Hokowhitu-a-Tū kia whai ai i ngā hīkoitanga a ngā toa i mua, arā, a te Pioneer Battalion o te Pakanga Tuatahi o te Ao. (Pāwhiria ki konei mō ētahi atu kōrero e pā ana ki te Rua Tekau Mā Waru – 28th Māori Battalion.)
Tata ki te 16,000 ngā tāne Māori i haina ki te whawhai i te Pakanga Tuarua. I te mutunga o te Pakanga Nui, ko te Hokowhitu-a-Tū tētahi o ngā ope taua tino rongonui, tino nui hoki ōna toa i whakamanahia mō ā rātou mahi toa. E whā ngā ngohi i te Hokowhitu-a-Tū, ā, ka whakaritea ngā ngohi e pā ana ki ngā iwi me ngā waka o ngā toa.
-
Ngohi A (e kīia nei ko ngā ‘Gum Diggers/Kaikari Kāpia’).
Nō Tāmakimakaurau me Te Taitokerau tēnei ope, ā, ko Ngā Puhi, Te Aupōuri me Ngāti Hine ētahi o ngā iwi o taua rohe. -
Ngohi B (e kīia nei ko ngā ‘Penny Divers/Kairuku Kapa’).
Nō Mātaatua me Te Arawa waka tēnei ope, ā, ko Te Arawa, ko Ngāti Tuwharetoa, ko Ngāi Tūhoe me Ngāti Awa ētahi o ngā iwi o taua rohe. -
Ngohi C (e kīia nei ko ngā ‘Cowboys/Kaupoai’).
Nō Te Tai Rāwhiti (mai i te raki o Ōpōtiki tae atu ki ngā puke o Wharerata ki te tonga o Tūranga) tēnei ope, ā, ko Te Whānau-a-Apanui me Ngāti Porou ētahi o ngā iwi o taua rohe. -
Ngohi D (e kīia nei ko ‘Ngāti Walkabout/Ngāti Tipi Haere’).
Nō te tonga o Tāmakimakaurau, nō Waikato, nō Taranaki, nō Whanganui me Manawatū (i te uru o Te Ika-a-Māui), nō Te Wairarapa, nō Te Matau-a-Māui me Mahia (i te Tai Rāwhiti), te katoa o Te Waipounamu, Wharekauri me Rakiura hoki tēnei ope. He toa hoki nō Te Moananui-a-Kiwa i roto i tēnei ope taua. Ko Waikato, ko Ngāti Kahungunu me Kāi Tahu ētahi o ngā iwi o taua rohe.
(Pāwhiria ki konei mō ētahi atu kōrero anō mō ngā ngohi e whā rānei, ki konei [PDF, 72KB] rānei.)

